အိႏၵိယ - ျမန္မာနယ္စပ္ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသ၊ တမူးၿမဳိ႕နယ္ တြင္ ေရွးကမူ သရက္၊ လိေမၼာ္၊ ေရွာက္၊ သံပရာ၊ မာလကာ၊ ငွက္ ေပ်ာ စေသာ အပင္မ်ဳိးစုံ ဥယ်ာဥ္မ်ား ကုိသာ စုိက္ပ်ဳိးခဲ့ၾကသည္။ ယခု အခ်ိန္တြင္ ေစ်းကြက္ လုိအပ္ခ်က္ အရ  ေရရွည္ အက်ဳိးမ်ားႏုိင္ သည့္ ႏွစ္ရွည္  ပင္မ်ား သီးသန္႔ စုိက္ပ်ဳိးလာၾက  သည္ကုိေတြ႕ရပါသည္။ အာရွ လမ္း မႀကီးေဘး ဝဲ၊ ယာ တမူး- ကေလး ၿမဳိ႕ အၾကားတြင္ ရာဘာၿခံမ်ား၊ ေမ်ာက္ ငိုသီးပင္ၿခံမ်ားကို ေတြ႕ရသည္။ အာရွ လမ္းမႀကီးေဘးဝဲယာအျပင္ ကေဘာ္ ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသ ေျမာက္ဘက္ပုိင္း တမူး -မင္းသာ-ၿမဳိ႕သစ္ၾကားတြင္လည္း ရာဘာၿခံမ်ား၊ ေမ်ာက္ငုိ သီးပင္ၿခံမ်ား ကို ေတြ႕ရ သည္။ ထုိ႔ျပင္ ေနာက္ထပ္ အေရးပါလာ၊ စုိက္ပ်ဳိးလာေသာ ႏွစ္ရွည္ပင္တစ္မ်ဳိးမွာ သစ္ေမႊြးပင္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
    ရာဘာၿခံႀကီးမ်ား ရာဘာၿခံႀကီးမ်ားမွာ စီမံကိန္းဝင္ စက္မႈကုန္ၾကမ္းႏွစ္ရွည္ပင္ျဖစ္သျဖင့္ ယခင္တပ္မေတာ္အစုိးရ လက္ထက္ ကပင္ တပ္ရင္း၊ တပ္ဖြဲ႕မ်ား၊ စီးပြား ေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား၊ ပုဂၢလိက အသင္း အဖြဲ႕မ်ား၊ ကုမၸဏီမ်ားကို ေျမေနရာ မ်ားေပး၍ စုိက္ပ်ဳိးေစခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကေလး-တမူး ေမာ္ေတာ္ ကားလမ္းေဘး ဝဲယာတစ္ေလွ်ာက္ တြင္ အရြယ္ေရာက္ေနၿပီျဖစ္ေသာ ရာဘာပင္မ်ားႏွင့္အတူ ရာဘာၿခံႀကီး မ်ားကို ေတြ႕ေနရပါသည္။ မၾကာမီ ကာလအတြင္း အေစးထုတ္ ယူႏုိင္ ေတာ့မည့္ အေနအထားရွိေနပါသည္။ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသ၏ ထြက္ကုန္ တစ္မ်ဳိးျဖစ္လာေပေတာ့မည္။
     ေမ်ာက္ငုိသီးၿခံမ်ား ေမ်ာက္ငုိသီးသည္ မဏိပူရ ျပည္နယ္သား ကသည္းလူမ်ဳိးမ်ား အလြန္ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ေသာ ဟင္း သီး တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ ေမ်ာက္ငိုပင္  သည္ အပင္ႀကီးမ်ဳိးျဖစ္သည္။ အကုိင္း ဆတ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤအပင္ ကုိင္းမ်ားကုိ ခုန္တက္ ခုန္ကူးသည့္အခါ အကုိင္းက်ဳိးက်တတ္သျဖင့္  ေမ်ာက္မ်ားပင္ ငုိရေသာေၾကာင့္ ေမ်ာက္ငုိပင္ဟု ေခၚေဝၚရျခင္းျဖစ္ပါ သည္။ ေမ်ာက္ ငုိသီးအေစ့သည္ ဟင္း ခ်က္ရာတြင္ ခါးသက္သက္ႏွင့္ အနံ႔ ဆုိးေသာ္လည္း တမူးေဒသခံမ်ား ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ၾကၿပီး ကသည္းလူ မ်ဳိးမ်ားကမူ အလြန္ႀကဳိက္ၾကပါ သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္း ေဒသ တမူးၿမဳိ႕နယ္တြင္ ေမ်ာက္ငုိ ပင္မ်ားမ်ားပုိင္ဆုိင္သူ သည္ ေမ်ာက္ငို သီးရာသီတြင္ ေငြရႊင္ပါသည္။ ေမ်ာက္ ငုိသီးကင္းစ အခ်ိန္မွာပင္ ပင္ျပတ္ ဝယ္ယူေလ့ရွိပါသည္။ ေမ်ာက္ငုိသီး ရာသီ တြင္ တမူးၿမဳိ႕နယ္ထြက္ ေမ်ာက္ ငုိသီးမ်ားကိုသာမက ကေလး-ကေလးဝမွလည္းေကာင္း လာေရာက္ ေရာင္းခ် ၾကပါ သည္။ ေမ်ာက္ငုိသီး ရာသီခ်ိန္တြင္ နန္းဖာလုံနယ္စပ္ေစ်း ၌ ေမ်ာက္ငုိသီး ေစ်းတန္းႀကီးမွာ  စည္ကားလ်က္ရွိပါသည္။
    ေမ်ာက္ငုိပင္၏ မူရင္းဇာတိေျမ မွာ အာရွတုိက္ႏွင့္ အာဖရိကတုိက္ တုိ႔ ျဖစ္ၾကၿပီး ယင္းမွတစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ သြားသည္ဟု သိရပါ သည္။ အေမရိ ကတုိက္အလယ္ပုိင္းႏွင့္ လြန္စြာ မေဝးကြာလွေသာ ဥေရာပတုိက္တြင္ လည္း ေတြ႕ရွိႏုိင္ပါသည္။ စိန္ပန္းပင္ မ်ဳိးႏြယ္ျဖစ္ၿပီး စိန္ပန္းပင္ေပါက္  ေရာက္ရာ ေနရာအႏွံ႕ ေပါက္ေရာက္  ႏုိင္ပါသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ စစ္ကုိင္း တုိင္းေဒသႀကီး၊ မႏၲေလးတုိင္းေဒသ ႀကီး၊ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ ခ်င္း ျပည္နယ္အပါအဝင္ မုတ္သုံသစ္ေတာ ေပါက္ေရာက္ ရာ ေဒသမ်ား တြင္ ေပါက္ေရာက္လ်က္ရွိပါသည္။ စနယ္ ေျမ၊ ႏုန္းေျမႏွင့္ေျမနီတုိ႔ကုိ ႏွစ္သက္ၿပီး အပင္ေျခရင္းတြင္ ေရဝပ္ျခင္းကုိ မႏွစ္ သက္ပါ။ Top Soil Sub Soil သုံးေပခန္႔ရွိက ပုိမုိေကာင္းမြန္ႏုိင္ၿပီး ေတာင္ေစာင္းေဒသ မ်ားမွာ လည္း ေပါက္ေရာက္ႏုိင္ပါသည္။ pH 5.5၅.၅ မွ ၆.၅ အၾကား အပင္ေကာင္းစြာ ျဖစ္ထြန္းပါသည္။
    ေမ်ာက္ငုိသီးကင္းစအခ်ိန္တြင္ အပင္ျပတ္ဝယ္ယူေလ့ရွိၿပီး အပင္ အႀကီးအေသး၊ အသီးအနည္းအမ်ား အေပၚမူတည္ၿပီး တစ္ပင္ကို က်ပ္ ငါးေသာင္း၊ ေျခာက္ေသာင္းမွ တစ္သိန္းအထိေပးဝယ္ၾကပါသည္။ ေမ်ာက္ငုိသီးပင္မ်ားကုိ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ ဝွမ္းေဒသ တြင္ ၿခံႀကီးမ်ားႏွင့္ စီးပြား ျဖစ္စုိက္ပ်ဳိးေနၾကသည္ကို ေတြ႕ရပါ သည္။ ေမ်ာက္ငုိပင္သည္ စုိက္ပ်ဳိးၿပီး ေလး၊ ငါးႏွစ္အၾကာတြင္ အရြယ္ ေရာက္ၿပီး အသီးစသီးပါသည္။ ၁ဝ ႏွစ္မွ အႏွစ္ ၂ဝ အတြင္း သီးအား အေကာင္းဆုံးျဖစ္ပါသည္။
    ေမ်ာက္ငုိပင္သည္ တစ္ပင္လုံး အသုံးဝင္ပါသည္။ သီးေတာင့္အစိမ္း ကုိေရာ ရင့္မွည့္သီးေျခာက္မ်ားကိုပါ အေစ့ထုတ္ၿပီး ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္  ႏုိင္ပါသည္။ ေမ်ာက္ငုိရြက္အႏုမ်ား ကို ျပဳတ္၍တုိ႔စားႏုိင္ပါသည္။  ေမ်ာက္ငုိရြက္မွာ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ဓာတ္ ပါဝင္မႈမ်ားသျဖင့္  သဘာဝ ေျမၾသ ဇာ၊ သစ္စိမ္းေျမၾသဇာ၊ သစ္ေဆြး ေျမ ၾသဇာျပဳလုပ္ၿပီး စုိက္ပ်ဳိးေရးတြင္ အသုံးျပဳႏုိင္ပါသည္။ အေဆာက္အအုံ ႏွင့္ စုိက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းအတြက္ ေလကာပင္-ႊၽငညိ ႀမနေု အျဖစ္ လည္း အသုံးဝင္ပါသည္။ အပင္ႀကီး မ်ဳိးျဖစ္၍ ထင္းေလာင္စာ ရရွိေစႏုိင္ပါသည္။ ေမ်ာက္ငုိသားကုိ ေသတၱာ ၾကမ္းႏွင့္ မီးျခစ္ဆံအျဖစ္ အသုံးျပဳ ႏုိင္ပါသည္။ ဤသုိ႔ ဘက္စုံအသုံး ဝင္ ေသာ ေမ်ာက္ငုိပင္မ်ားကို ၿခံႀကီးမ်ား ျဖင့္ စီးပြားျဖစ္စုိက္ပ်ဳိးေနၾကပါသည္။
သစ္ေမႊးၿခံမ်ား
    ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသ၊ တမူးၿမဳိ႕ နယ္သည္ ျမန္မာ့သစ္ေမႊး ေစ်းကြက္ ၏ ပထမဆုံးလမ္းေၾကာင္းျဖစ္ခဲ့ပါ သည္။ ၁၉၆၉-၇ဝ ခုႏွစ္ပတ္ဝန္း က်င္ေလာက္တြင္ အိႏၵိယ-ျမန္မာ နယ္စပ္၊ တမူးၿမဳိ႕တြင္ တစ္ဘက္ႏုိင္ငံ သုိ႔ ေမွာင္ခုိသစ္ေမႊးေစ်းကြက္ အလြန္ ႀကီးထြားခဲ့ပါသည္။ သစ္ေမႊးႏွင့္ ႀကီးပြားသြားၾကသူမ်ားရွိခဲ့သလုိ  သစ္ေမႊးျဖင့္ ဘဝပ်က္သြားသူမ်ား လည္းေတြ႕ျမင္ခဲ့ရပါသည္။
    ျမန္မာ့သစ္ေမႊးသည္ ယေန႔ ကာ လတြင္လည္း ရတနာသစ္တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ေနပါသည္။ ျမန္မာ့ သစ္ေမႊးသည္  ကမၻာ့ေစ်းကြက္ သုိ႔ ေျခဆန္႔ေနပါ သည္။ တန္ဖုိးႀကီးမားလွပါသည္။  ကမၻာ့ေပါက္ေစ်းမွာ အေကာင္းဆုံး သစ္ေမႊးအမ်ဳိးအစားသည္ တစ္ကီလုိ လွ်င္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ဝဝဝဝ ခန္႔ အထိရွိပါသည္။
    သစ္ေမႊးကို ယခင္က အေက်ာ္ ဟုလည္းေခၚေဝၚၾကပါသည္။ သုိ႔ ေသာ္လည္း စီးပြားေရးေလာကတြင္  သစ္ေမႊးဟု သာေက်ာ္ၾကားထင္ရွားခဲ့ ပါသည္။ သစ္ေမႊးသည္ ဒက္ဖနီေရ ေမႊးပန္းမ်ဳိးႏြယ္ - Thymelaealeae မ်ဳိးရင္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ေပါင္း ၃ဝဝဝ ေက်ာ္ကတည္းက ပင္ အိႏၵိယ ႏုိင္ငံရွိ ေရွးေဟာင္း အာရီ ယာန္လူမ်ဳိးမ်ားက စတင္ အသုံးျပဳ ခဲ့ေၾကာင္း ခုိ္င္လုံေသာ အာယုေဗဒ  ေဆးက်မ္းအေထာက္အထားမ်ားအရ သိရွိရပါသည္။ သစ္ေမႊးကို လူမ်ဳိး အသီးသီးက အမည္ အမ်ဳိးမ်ဳိး  ေခၚေဝၚၾကပါသည္။ သစ္ေမႊးပင္သည္ အျမင့္ေပ ၄ဝ ခန္႔ရွိၿပီး လုံးပတ္ ၁ဝ ေပခန္႔အထိ ရွိတတ္ပါသည္။ သစ္ေမႊး အမ်ဳိး အစား ၁၁ မ်ဳိးရွိပါသည္။ သစ္ေမႊးပင္ေပါက္ေရာက္ရာေဒသ မ်ားမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္  ေဒသမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။
    ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ မည္သည့္ ေနရာ ေဒသမဆုိ သစ္ေမႊးကို စနစ္တက်  ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္စုိက္ပ်ဳိးပါက ျဖစ္ထြန္း ေအာင္ျမင္လ်က္ရွိၿပီး အက်ဳိးရလဒ္  ႀကီးမားလွပါသည္။ သဘာဝ ေတာ မ်ားတြင္ ေပါက္ေရာက္ေသာ သစ္ေမႊး ပင္မ်ားသည္ ဆယ္ပင္လွ်င္ တစ္ပင္ ေလာက္သာ သစ္ေမႊးဆီရွိသည္။ ယခု အခါ ေခတ္မီနည္းအရ  အပင္တုိင္း ကို ေဆးသြင္းအဆီထုတ္ ယူႏုိင္သည္ ျဖစ္၍ တုိင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္နယ္ အသီးသီး၊ ႏုိင္ငံအႏွံ႔ စုိက္ပ်ဳိးမႈမ်ား ရွိေနၾကၿပီျဖစ္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ ပဲခူးတုိင္း ေဒသႀကီး၊ တနသၤာရီတုိင္းေဒသႀကီး၊ မႏၲေလးတုိင္းေဒသႀကီး၊ စစ္ကုိင္း တုိင္းေဒသႀကီး၊ မြန္ျပည္နယ္၊ ကခ်င္ ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင့္ ေနျပည္ ေတာ္တုိ႔တြင္ စီးပြားျဖစ္ စုိက္ပ်ဳိးေန ၾကၿပီျဖစ္သည္။ အိႏၵိယ-ျမန္မာ နယ္စပ္ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသတြင္ လည္း သစ္ေမႊးပ်ဳိးဥယ်ာဥ္တည္ ေထာင္၍ ပ်ဳိးပင္မ်ား ေရာင္းခ်ကာ စုိက္ပ်ဳိးေနၾကၿပီျဖစ္ပါသည္။ ခုနစ္  ႏွစ္၊ ရွစ္ႏွစ္အၾကာတြင္ အက်ဳိးခံစား  ႏုိင္သည္ျဖစ္၍ အရွည္ကို ေမွ်ာ္ကုိး  ကာ စီးပြားျဖစ္ စုိက္ပ်ဳိးေနၾကၿပီျဖစ္ ပါသည္။
    ဤသုိ႔ျဖင့္ အိႏၵိယ-ျမန္မာ နယ္စပ္ ကေဘာ္ခ်ဳိင့္ဝွမ္းေဒသ တမူး ၿမဳိ႕နယ္တြင္ ေရရွည္အက်ဳိးမ်ားေစ မည့္ ႏွစ္ရွည္ ပင္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ စီမံကိန္းဝင္ စက္မႈကုန္ၾကမ္း ရာဘာ ၿခံႀကီးမ်ား၊ မဏိပူရျပည္နယ္သား  ကသည္းလူမ်ဳိးမ်ား ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ ၍ ေစ်းကြက္ရိွေသာ ေမ်ာက္ငုိပင္ၿခံမ်ား၊ ရတနာပင္ဟု တင္စားႏုိင္ေသာ သစ္ ေမႊးၿခံႀကီးမ်ား တစ္ၿခံၿပီးတစ္ၿခံ တုိး ပြားလ်က္ ပတ္ဝန္း က်င္ ထိန္းသိမ္း ေရးကိုလည္း အေထာက္အကူျပဳလ်က္ ရွိပါေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရပါသည္။