ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္း တစ္ႏိုင္ငံနဲ႔တစ္ ႏိုင္ငံ ကိုင္းကြၽန္းမီွ ကြၽန္းကိုင္းမီွ ဆိုသလို အမွီသဟဲျပဳၿပီး ေနၾကတဲ့ ဂလိုဘယ္လိုက္ေခတ္ႀကီးမွာ ကမၻာ့ ဦးေဆာင္ႏိုင္ငံႀကီးေတြ အားလံုး တစ္ ခ်ိန္တည္း တစ္ၿပဳိင္တည္း စီးပြားေရး ဆုတ္ယုတ္က်ဆင္းလာမႈဟာ ေကာင္း တဲ့အလားအလာတစ္ခု မဟုတ္ဘူး ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။
    ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္ အေမရိကန္ဘ႑ာ ေရး ဗိုင္းဗိုင္းလဲသြားခဲ့တဲ့အတြက္ စီပြားေရးပါ ဖ႐ိုဖရဲျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ဥေရာပရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေနက အခုေလာက္မဆိုးရြားေသးတဲ့အျပင္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယနဲ႔ ဘရာဇီးတို႔လို ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရးက ဒစ္ဂ်စ္တယ္ႏွစ္လံုး တိုးတက္မႈႏႈန္းနဲ႔ တိုးတက္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကမၻာႀကီးတစ္ခုလံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ ေျပာရရင္ သိပ္ၿပီးဆိုးဆိုးရြားရြားႀကီး မျဖစ္ခဲ့ဘူး။
    အဲဒီေနာက္ပိုင္း ကမၻာ့စီးပြားေရး အေျခအေနေကာင္းလာႏိုးႏိုး ေမွ်ာ္လင့္ ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂ဝ၁၁ ေႏြရာသီမွာ ယူ႐ိုဇုန္-Euro Zone  ေၾကြးၿမီျပႆနာ ဗေလာင္ဆူလာခဲ့ တယ္။ ဂရိႏိုင္ငံဟာ သူ႔ရဲ႕ေၾကြးၿမီေတြ ကို ျပန္လည္ေပးမွ ေပးဆပ္ႏိုင္ပါ့ မလားလို႔ သံသယဝင္လာခဲ့ၾကတယ္။ ယူ႐ိုဇုန္ကြဲအက္ေတာ့မလား စိုးရိမ္လာ ၾကတယ္။ ေစ်းကြက္ေတြ မတည္ မၿငိမ္ ကေယာက္ကယက္ျဖစ္လာ ခဲ့တယ္။
    အေမရိကန္စီးပြားေရး မဆိုစ ေလာက္ အေျခအေနတိုးတက္ ေကာင္း မြန္လာခဲ့တယ္။ ယူ႐ိုဇုန္ကယ္တင္ေရး အတြက္ ဂ်ာမနီဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Angela Merkel  က ဂရိနဲ႔လက္တြဲ လုပ္ေဆာင္ မယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့တဲ့အတြက္ လႈပ္လႈပ္ရြရြျဖစ္ေနတဲ့ ေစ်းကြက္ေတြ ျပန္ၿငိမ္သြားခဲ့တယ္။
    ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္ ေဆာင္းဦးရာသီ ေရာက္ေတာ့ ဥေရာပဘဏ္ျပႆနာ ဟာ အတၱလႏိၲတ္သမုဒၵရာကို ျဖတ္ သန္းေက်ာ္လႊားၿပီး အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုသို႔ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔လာေလ မလား စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ျဖစ္လာခဲ့ၾက ျပန္တယ္။ ေစ်းကြက္ေတြ က်ဆင္း သြားျပန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပ ဗဟိုဘဏ္-European Central Bank-ECB  အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁.၄ ထရီလီယံေလာက္ ဘဏ္စနစ္ ထဲကို ထည့္သြင္းအားျဖည့္ေပးခဲ့တဲ့ အတြက္ ေစ်းကြက္ေတြ ေအးေအး ေဆးေဆး ျဖစ္သြားျပန္တယ္။
    ၂ဝ၁၁ ေဆာင္းရာသီ ဂရိႏိုင္ငံရဲ႕ ေၾကြးၿမီျပႆနာကို EU က ကိုင္ တြယ္ေျဖရွင္းဖို႔ႀကဳိးပမ္းတယ္။ ဂရိ အေနနဲ႔ ျပင္ပေခ်းေငြအေပၚ ေပးရတဲ့ အတိုးႏႈန္းက မတရား ႀကီးျမင့္တက္ လာတယ္။ ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြက အေမရိကန္စီးပြားေရး က်ဆင္းမသြား ေအာင္ အေထာက္အကူေပးႏိုင္လိမ့္ မယ္လို႔ ရင္းႏီွးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက ေမွ်ာ္ လင့္ခဲ့ၾကတယ္။
    ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ေႏြဦးရာသီ အေစာ ပိုင္းေရာက္လာတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအေတာ္အတန္ တိုး တက္လာတယ္။ အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္း က်ဆင္းလာတယ္ဆိုေပမယ့္ ဝင္ေငြ က သိပ္ၿပီးျမင့္တက္မလာဘူး။ ဥေရာ ပ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ အလုပ္လက္မဲ့ႏႈန္း ျမင့္မားလာတယ္။ တ႐ုတ္စီးပြားေရး က်ဆင္းလာႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းေျပာ ဆိုမႈေတြ ၾကားလာရတယ္။ တ႐ုတ္ ျပည္မွာ လူမႈေရးမတည္ၿငိမ္မႈေတြ တိုးတက္လာတယ္။ ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္ေတြက ဂရိ၊ အီတလီနဲ႔ စပိန္ ႏိုင္ငံေတြဟာ ယူ႐ိုဇုန္မွ ထြက္သြားႏိုင္ တယ္လို႔ ေဟာကိန္းထုတ္လာၾက တယ္။ ေစ်းကြက္ေတြ ကေသာင္း ကနင္းျဖစ္လာျပန္တယ္။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ သူေတြဟာ သူတို႔ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေငြေတြ ကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းလာၾကတယ္။
    ၂ဝ၁၂ ေႏြဦးေႏွာင္းပိုင္းကာလ ဥေရာပေၾ<ြကးၿမီျပႆနာဟာ ဆက္ၿပီး ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိတယ္။ ယူ႐ိုဇုန္ေၾ<ြကး ၿမီေတြကို ဂ်ာမနီက တာဝန္ယူအာမခံ ေတာ့မွ ဒီျပႆနာက ၿပီးျပတ္ႏိုင္ တယ္လို႔ ယူဆလာၾကတယ္။ အေမရိ ကန္စီးပြားေရးကလဲ ေရွ႕မတက္ႏိုင္ျဖစ္ ေနခ်ိန္မွာ တ႐ုတ္စီးပြားေရး က်ဆင္း စျပဳလာတာေၾကာင့္ တ႐ုတ္အစိုးရ အေနနဲ႔ စီးပြားေရးႏိုးထရွင္သန္ေရး အစီအမံေတြ အႀကီးအက်ယ္ ျပန္လုပ္ လာရတယ္။ ဒီၾကားထဲ ထြန္းသစ္စ ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ အိႏိၵယနဲ႔ ဘရာဇီး လဲ စီးပြားေရးက်ဆင္းလာတယ္။
    ဒါကေတာ့ ေလာေလာဆယ္ ျမင္ေတြ႕ေနၾကရတဲ့ ဂလိုဘယ္စီးပြား ေရးျမင္ကြင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အေရးႀကီးဆံုးကေတာ့ ဒီကေန႔အထိ ေျဖရွင္းလို႔မရႏိုင္ၾကေသးတဲ့ ယူ႐ိုဇုန္ရဲ႕ ေၾ<ြကးၿမီျပႆနာပါ။ ေျဖရွင္းႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြရွိေပမယ့္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ ေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြက လက္မခံႏိုင္ တဲ့အတြက္ ျပႆနာဟာ အဆံုး မသတ္ႏိုင္ဘဲ ျဖစ္ေနရတယ္။
    ဟားဗတ္တကၠသိုလ္က ေဘာဂ ေဗဒပညာရွင္ Ken Rogoff  က ဥေရာ ပရဲ႕ ျဖစ္ရပ္ကို ခုလိုပံုခိုင္းေျပာျပ တယ္။ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္ လက္ထပ္ သင့္၊ မသင့္ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ျဖစ္ေနတဲ့ စံုတြဲ တစ္တြဲလိုပါပဲတဲ့။ သူတို႔စံုတြဲ ဟာ လက္ထပ္သင့္၊ မသင့္ မဆံုးျဖတ္ ခင္မွာ ပူးတြဲဘဏ္စာရင္းတစ္ခုဖြင့္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ၾကတယ္။ ဘယ္လို ျဖစ္လာမလဲလို႔ အေျခအေန ေစာင့္ ၾကည့္ၾကဖို႔ေပါ့။ ျဖစ္လာတဲ့ အေျခ အေနက ေတာ္ေတာ္ဆိုးရြားတယ္။ ဂ်ာမနီက ၿခဳိးၿခံေခြၽတာသေလာက္ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ သူ႔ခ်စ္သူက လက္ဖြာတယ္။ ဘဏ္စာရင္းမွာရွိတဲ့ ေငြအားလံုး တစ္ျပားမက်န္ အကုန္သံုး ပစ္တယ္။ အဆိုေတာ္မကေလး Lady Gaga  ရဲ႕ သီခ်င္းစာသား အလကား ရသမွ် ရွင္ဟာအားလံုး ကိုယ္လိုခ်င္ တယ္-I want your everything as long as it's free  ဆိုသလို ျဖစ္ေနတယ္။
    ဒီေတာ့ ဒီစံုတြဲလိုပဲ ဥေရာပအေန နဲ႔ လက္ထပ္ၾကမလား ဒါမွမဟုတ္ အဆက္ျဖတ္ၾကမလား။ ႏွစ္ခုအနက္ တစ္ခုေရြးစရာျဖစ္လာတယ္။ ဒီစံုတြဲ ရဲ႕ ခြဲေရးတြဲေရးဟာ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစုနဲ႔ မိတ္ေဆြအေပါင္းသင္းေတြကို ဂယက္႐ိုက္ခတ္ႏိုင္သလို ဥေရာပရဲ႕ ျပႆနာကလဲ ဥေရာပသာမကဘဲ ကမၻာတစ္ဝန္းလံုးကို ႐ိုက္ခတ္လာႏိုင္ တယ္။
    အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ အလုပ္ အကိုင္ရွားပါးေနမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရွင္းလင္းေျပာၾကားတဲ့အခါ ယူ႐ိုဇုန္ အားေပ်ာ့ေနတဲ့အတြက္ ဝယ္လိုအား က်ဆင္းၿပီး အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ အေရာင္းထိုင္းေနတာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ လို႔ အေၾကာင္းျပၾကတယ္။ ေရာင္းမ ေကာင္းေတာ့ ဝင္ေငြနည္းတယ္။ ဝင္ေငြနည္းေတာ့ လုပ္ငန္းမတုိးခ်ဲ႕ႏိုင္။ လုပ္ငန္းမတိုးခ်ဲ႕ ႏိုင္ေတာ့ အလုပ္ သမားေတြနဲ႔ ဝန္ထမ္းေတြ တိုးၿပီးမခန္႔ ႏိုင္။ ဒါေၾကာင့္အလုပ္အကိုင္ ရွားပါး ရျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ေထာက္ျပၾက တယ္။ ၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ႏိုးထရွင္သန္ေရး အစီအမံေတြမရွိ ေတာ့တဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကလဲ စီးပြားေရး တိုးတက္မႈအတြက္ စီမံကိန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ပ်က္ကြက္လ်က္ရွိ တယ္။
    ေလာေလာဆယ္ ဥေရာပရဲ႕ ဘဏ္ျပႆနာဟာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကို ေရာက္လာႏိုင္ မေရာက္လာႏိုင္ အေသအခ်ာမခန္႔မွန္းႏိုင္ၾကေသးဘူး။အေရးထဲ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ အရွိန္ အဟုန္နဲ႔ ဖြံ႕ၿဖဳိးတိုးတက္လာခဲ့ၾကတဲ့ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယနဲ႔ ဘရာဇီးတို႔လို ထြန္းသစ္ႏိုင္ငံႀကီးေတြကလဲ အရွိန္ ပ်က္ၿပီး ေႏွးေကြးက်ဆင္းလာၾက တယ္။ ဒီႏိုင္ငံေတြဆီ ပို႔ကုန္ေတြ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ၿပီး စီးပြားျပန္တက္ ေအာင္လုပ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံလဲ အခက္ေတြ႕သြားတယ္။
    ဂလိုဘယ္စီးပြားေရးမွာ ဖိုခ ေနာက္သံုးခုနဲ႔ အလားသဏၭာန္တူတဲ့ နယ္ပယ္သံုးခုရွိတယ္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၊ ဥေရာပနဲ႔ တ႐ုတ္ဦး ေဆာင္တဲ့ ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္းကာလတုန္းက ဒီ ဖိုခေနာက္သံုးခုအနက္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဥေရာပႏွစ္ခု က်ဳိးပဲ့ သြားခဲ့ၾကေပမယ့္ ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြ က အေကာင္းပကတိအတိုင္း မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္က်န္ရစ္ခဲ့ တယ္။ သံုးခုစလံုး က်ဳိးပဲ့မသြားခဲ့ဘူး။ ဒါေပ မယ့္ အခုေတာ့ ဖိုခေနာက္ သံုးခုစလံုး ယိုင္တီးယိုင္တိုင္ျဖစ္လာ တယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ဥေရာပျပႆနာ က သိပ္ၿပီးအေရးႀကီးလာတယ္။ ဥေရာပၿပဳိလဲ သြားရင္ ဂလိုဘယ္စီးပြား ေရးတစ္ခုလံုး ၿပဳိလဲသြားႏိုင္တယ္။
    ဒါေၾကာင့္ ေစ်းကြက္ေတြဟာ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ေနရတာပါ။ Dow Jones စက္မႈပ်မ္းမွ် အညႊန္းကိန္းက ၃ဝဝ ပြဳိင့္ေလာက္ ျပဳတ္က်သြား တယ္။ ဥေရာပနဲ႔အာရွက အညႊန္း ကိန္းေတြကလဲ တလိမ့္ေခါက္ေကြး က်ဆင္းသြားတယ္။ ဒီလိုကေသာင္း ကနင္း ျဖစ္ေနရတဲ့ၾကားထဲမွာ အေရး ပါတဲ့အခ်က္တစ္ခ်က္ရွိတယ္။ ဒါေပ မယ့္ ဒီအခ်က္ကို သိပ္ၿပီး ေဆြးေႏြး ေျပာဆိုၾကျခင္းမရွိဘူး။
    အဲဒီအခ်က္ကေတာ့ ဂလိုဘယ္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈမွာ တစ္ခုမက ေသာ နည္းလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ တစ္ခ်ိန္ တည္း တစ္ၿပဳိင္တည္း ခ်ိန္ကိုက္မႈ ရွိေနတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ျဖစ္တယ္။ ကမၻာ့အဓိက ေစ်းကြက္ေတြနဲ႔ စီးပြား ေရးေတြရဲ႕ ကံၾကမၼာေတြဟာ နီးနီး ကပ္ကပ္ ဆက္စပ္လ်က္ရွိတဲ့အျပင္ ျပႆနာအရပ္ရပ္ရဲ႕ ဇာစ္ျမစ္ကလဲ အတူတူပါပဲ။ ဒါကေတာ့ အလုပ္ မျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး Dysfunctional Politics  ျဖစ္တယ္။
    ေစ်းကြက္ေတြ ၿငိမ္သက္သြား ေအာင္၊ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ ဒစ္ဂ်စ္ႏွစ္လံုးအထိ စီးပြားေရး က်ဆင္းမသြားရေအာင္ ေရွာင္လႊဲႏိုင္တဲ့၊ စီးပြားေရးအရ ေျဖရွင္းႏိုင္တဲ့ နည္း လမ္းေတြ ရွိေနတယ္။ ဘာမရွိသလဲ ဆိုေတာ့ ဒီေျဖရွင္းနည္းေတြကို က်င့္ သံုးခ်င္တဲ့စိတ္ဓာတ္ မရွိတာျဖစ္ တယ္။ ဥေရာပဟာ ဘ႑ာေရးအရ ေပါင္းစည္းဖို႔ လိုအပ္ေနတယ္။ ဒီလို ေပါင္းစည္းေရးကို ဦးေဆာင္ရမယ့္ ႏိုင္ငံက စီးပြားေရးအင္အား ေတာင့္ တင္းခိုင္မာတဲ့ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုထိ ဒီလိုေပါင္းစည္းမႈ ျဖစ္မလာေသးဘူး။ ေပါင္းစည္းမႈ ျဖစ္မလာတဲ့အျပင္ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြ ၾကားမွာ အစိတ္စိတ္အျမႊာျမႊာ အက္ ကြဲလာတယ္။ ဒါကို Balkanizing လို႔ေခၚတယ္။ ေဘာ္လကန္ေဒသလို ျဖစ္လာတယ္။
    အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ဧရာမ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဘဏ္ႀကီး Lehman Brothers  ၿပဳိလဲမႈေၾကာင့္ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္းဆိုက္သြားသလိုမ်ဳိး၊ ဥေရာပမွာ ျဖစ္လာစရာအေၾကာင္းမရွိ ဘူး။ ဒါေပမယ့္အဲသလို ဥေရာပမွာလဲ ျဖစ္ရင္ေကာင္း မွာပဲလို႔ အခ်ဳိ႕ကဆို တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒါမွပဲ ဥေရာပေခါင္းေဆာင္ေတြက ျပႆနာ ကို အခ်ိန္မဆြဲဘဲ ကေသာကေမ်ာနဲ႔ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေျဖရွင္းၾကမွာ။ အလ်င္အျမန္လုပ္ၾကရမယ့္ကိစၥကို အခ်ိန္ဆြဲေျဖရွင္းေနေတာ့ ဂရိႏိုင္ငံက ဒယိမ္းဒယိုင္ျဖစ္လာတယ္။ စပိန္က ညႇဳိးေျခာက္ေျခာက္ျဖစ္လာတယ္။ အီတလီက ခ်ီတံုခ်တံုနဲ႔ ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ ျဖစ္လာတယ္။
    ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံေတြရဲ႕ တိုးတက္ မႈဟာ ကမၻာရဲ႕ အျခားေဒသေတြဆီ က စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈကို မေထမိ ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ တ႐ုတ္အစိုးရအေနနဲ႔ စီးပြားေရးႏိုးထရွင္သန္လာေရးအတြက္ စီမံကိန္းေတြ ခ်မွတ္လုပ္ကိုင္လ်က္ရွိ တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ႏွစ္ ကုန္ပိုင္းေလာက္မွာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေပၚလစ္ဗ်ဳိ႐ိုအေျပာင္းအလဲကရွိေန တယ္။ ႏိုးထရွင္သန္ေရး စီမံကိန္းဆို တာကလဲ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကလို ခဏ တျဖဳတ္ စီးပြားေရးတိုးတက္ေအာင္ လုပ္တဲ့ဟာမ်ဳိးပါ။ စဥ္ဆက္မျပတ္ တိုးတက္ေအာင္လုပ္တဲ့ စီမံကိန္းမ်ဳိး ျဖစ္ဟန္မတူပါဘူး။
    တကယ္ဆိုရင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ မွာက ေကာင္းမြန္တဲ့ စီးပြားေရးအေျခ ခံေတြရွိတယ္။ စားသံုးသူမ်ားရဲ႕ ေၾကြးၿမီေတြ က်ဆင္းလာတယ္။ သံုးစြဲ မႈေတြ ျမင့္တက္လာတယ္။ အေမရိကန္ျပည္တြင္းမွာ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ သိုက္ေတြ ေတြ႕ရွိ ထုတ္လုပ္လာႏိုင္ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရနံေစ်းႏႈန္းသက္ သာၿပီး အလုပ္အကိုင္ေတြလဲ တိုးပြား လာႏိုင္တယ္။ အိမ္ရာေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ထိုးက်ေနမႈကလဲ ေအာက္ဆံုးေရာက္သြားခဲ့ၿပီျဖစ္တဲ့ အတြက္ ျပန္လည္ဦးေမာ့လာစရာပဲ ရွိေတာ့တယ္။ ဒီလိုအလားအလာ ေကာင္းေတြ ရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ပါတီစြဲ ႏိုင္ငံေရးက တစ္ေမွာင့္။
    အာဏာရပါတီနဲ႔ အတိုက္အခံ ပါတီၾကားမွာ ညိႇႏႈိင္းမရျဖစ္ေနတယ္။ ဒီႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ ဘုရွ္ကာလအခြန္ ျဖတ္ေတာက္မႈနဲ႔ ဝန္ထမ္းလစာ အခြန္ ကင္းလြတ္ခြင့္ျပဳမႈ သက္တမ္းေတြ ကုန္ဆံုးေတာ့မယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ပဲ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္မွာ ေၾကြးၿမီ ကန္႔သတ္ခ်က္ေဘာင္ Debt Ceiling  တိုးျမႇင့္ေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ႏွစ္ပါတီ အၾကား အေခ်အတင္ေဆြးေႏြးၾကရ ဖြယ္ ရွိေနတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဘ႑ာေရးဟာ ေခ်ာက္ထဲက်လုလု ျပန္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ပဲ အေမရိ ကန္စီးပြားေရးတိုးတက္မႈႏႈန္းဟာ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္း အဆင့္ကေန မတက္ႏိုင္ ေတာ့ဘူး။
    ဥေရာပမွာလဲ စီးပြားေရးက်ဆင္း လာေနတယ္။ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္မွာ ၂ ရာခိုင္ ႏႈန္းေလာက္ တိုးတက္ရင္ေတာင္ ဝမ္း သာၾကရမလိုျဖစ္ေနတယ္။ ဥေရာပ ျပႆနာကို Hedge Fund ရာဇာ george Soros  က ''ဘ႑ာေရးျပႆ နာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာ ပါ''လို႔မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့တယ္။ ဥေရာပမွာ ျပႆနာျမင့္တက္လာေနမႈဟာ ေျဖ ရွင္းလို႔ မရႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ ေတြေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ ဥေရာပႏိုင္ငံေရး သမားႀကီးေတြအေနနဲ႔ လူမႈေျပာင္းလဲ ေရး အင္အားစုေတြအေပၚ နားလည္ ေပးဖို႔ ပ်က္ကြက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ကိစၥပါလို႔ အခ်ဳိ႕ကေထာက္ျပၾက တယ္။
    ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ ဥေရာပစီးပြားေရး ေကာင္းမြန္စဥ္က တစ္ဝက္တစ္ပ်က္ ေပါင္းစည္းမႈနဲ႔ ဖန္ဆင္းပံုေဖာ္ခဲ့တဲ့ ယူ႐ိုေငြေၾကးဟာ စီးပြားေရးက်ဆင္း ေနခ်ိန္မွာ ေပါင္းစည္းမႈရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ ေတြကို ျမင္ေတြ႕လာၾကရတယ္။ တစ္ခုတည္းေသာ ေငြေၾကးကို သံုးစြဲ မိလ်က္သားျဖစ္ေနၾကတဲ့အတြက္လဲ စီးပြားေရးက်ဆင္းေနၾကတဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ ႏိုင္ငံေတြဟာ သူ႔ဟာသူ ထြက္ေပါက္ ပိတ္မိေနၾကတယ္။
    ဥေရာပသမဂၢ စီးပြားေရးထဲမွာ အေတာင့္တင္းဆံုးျဖစ္တဲ့ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ ဟာ ယူ႐ိုဘြန္း- Eurobond ထုတ္ေဝ ေရးအတြက္ သေဘာမတူရေကာင္း လားဆိုၿပီး ျပစ္တင္ေဝဖန္ခံေနရတယ္။ ယူ႐ိုဘြန္းေတြ ထုတ္ေဝရင္ ယူ႐ိုဇုန္ အဖြဲ႕ဝင္အားလံုးက တာဝန္ခံၾကရမယ္ ဆိုေပမယ့္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံက အဓိက တာဝန္ယူလာရႏိုင္တဲ့အတြက္ ဂ်ာမနီ အေနနဲ႔ မဝံ့မရဲျဖစ္ေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေၾကြးပိေနတဲ့ ဂရိႏိုင္ငံကို ခါး႐ိုးက်ဳိး မတတ္ ၿခဳိးၿခံေခြၽတာေရးလုပ္ဖို႔ ဖိအား ေပးတဲ့အတြက္လဲ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံအေပၚ အေကာင္းမျမင္ၾကဘူး။
    ယူ႐ိုဇုန္ဟာ တစ္ဝက္တစ္ပ်က္ ေပါင္းစည္းမႈျဖစ္တဲ့ ေငြေၾကးေပါင္း စည္းတာတစ္ခုနဲ႔ မလံုေလာက္ေတာ့ ဘဲ ဘ႑ာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးပါ ေပါင္း စည္းဖို႔ လိုအပ္လာၿပီလို႔ ေထာက္ျပ လာၾကတယ္။ ဒီလိုမေပါင္းစည္းဘဲနဲ႔ ေတာ့ ယူ႐ိုဟာ မတည္ၿငိမ္ႏိုင္ဘူးလို႔ Ken Rogoft  က ဆိုတယ္။ ဂရိကစ ခဲ့တဲ့ ေၾကြးၿမီဟာ အခုေတာ့ အီတလီ စပိန္တို႔လို ႏိုင္ငံႀကီးေတြအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႕ လာၿပီး ဧရာမေၾကြးေတာင္ႀကီးျဖစ္ လာတယ္။
    ဂလိုဘယ္စီးပြားေရးနယ္ပယ္ ထဲမွာ တကယ့္ထိတ္လန္႔ေခ်ာက္ခ်ား ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ျဖစ္ရပ္က ထြန္းသစ္စ ေစ်းကြက္ေတြရဲ႕ စီးပြားေရး ေႏွးေကြး က်ဆင္းလာျခင္းျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၿပီးေနာက္ ဒုတိယဂလိုဘယ္တိုး တက္မႈ ေမာင္းႏွင္အား အင္ဂ်င္တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္ခုေလာက္က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ဟာ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ဘာအႏၲရာယ္မွ မရွိႏိုင္ဘူးလို႔ ယူဆခဲ့ ၾကတယ္။ မၾကာေသးမီကမွ ဒီယူဆ ခ်က္ မွားမွန္းသိလာၾကတယ္။
    တ႐ုတ္ျပည္အေနာက္ပိုင္း ခ်ဳံခ်ိန္းၿမဳိ႕-Chongqing ရဲ႕ ပါတီ အႀကီးအကဲ ပိုရွိလိုင္-Bo Xilai ဟာ တစ္ေလာက ရာထူးမွ ျပဳတ္က်သြား ခဲ့ၿပီး ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈနဲ႔ အေရးယူ ခံေနရတယ္။ သူ႔မိန္းမကိုေတာ့ လူသတ္မႈနဲ႔ ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးလ်က္ရွိ တယ္။ ဒါက တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ဖြံ႕ၿဖဳိး တိုးတက္မႈေမာ္ဒယ္မွာ အျပစ္အနာ အဆာရွိေနတာကို ေဖာ္ညႊန္းျပသေန တယ္။ ခ်ဳံခ်ိန္း စီးပြားေရးေမာ္ဒယ္ဆို တာက တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ စံခ်ိန္စံညႊန္း တစ္ခုပါ။    အိမ္ရာေျမစီမံကိန္းဟာ အထူးေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံပိုင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြလဲ အႀကီး အက်ယ္ တိုးတက္ခဲ့တယ္။ ဒါေပ မယ့္ အျခားတစ္ဘက္မွာ သဘာဝပတ္ ဝန္းက်င္ ျပဳန္းတီးလာတယ္။ ဒီလို နည္းနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္ဟာ ေရရွည္မတိုး တက္ႏိုင္ဘူးလို႔ တ႐ုတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဝန္က်ားေပါင္  - Wen Jiabao  ကိုယ္  တိုင္က မိန္႔ၾကားခဲ့တယ္။
    တ႐ုတ္ျပည္ဟာ စီးပြားေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔လိုၿပီ။ မေျပာင္းလဲရင္ ဒုတိယအႀကိမ္ ယဥ္ေက်းမႈေတာ္လွန္ေရး-Cultural Revolution  ျဖစ္လာႏိုင္ တယ္လို႔ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္က သတိေပးခဲ့တယ္။
    တ႐ုတ္ျပည္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးလုပ္မယ္ဆိုရင္ လုပ္သားေတြနဲ႔ ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ လုပ္ခလစာကို တိုးျမႇင့္ ေပးဖို႔လိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ စားသံုးသူ ေတြကို ပိုမိုစားသံုးဖို႔လဲ တိုက္တြန္း ရမယ္။ တ႐ုတ္ျပည္မွာက ေနာင္ေရး စိတ္မေအးရလို႔ စားသံုးတာထက္ ေငြစုေဆာင္းမႈက ပိုမ်ားတယ္။ ေနာက္ တစ္ခ်က္က ပညာတတ္လူလတ္ တန္းစားေတြကို လြတ္လပ္ခြင့္ ပိုေပး ရန္လဲ လိုတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ လို တ႐ုတ္ျပည္မွာလဲ ပါတီတြင္း ေရြးေကာက္ပြဲေတြရွိေနေတာ့ ဒီႏွစ္ထဲ မွာ အမွန္တကယ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ေတြ လုပ္ႏိုင္ၾကမွာမဟုတ္ဘူး။
    ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ို-Politburo သစ္ က အာဏာလႊဲေျပာင္းမယူမီမွာ တ႐ုတ္ျပည္စီးပြားေရး က်ဆင္းသြား ၿပီး ဆူပူအံုၾ<ြကမႈေတြ ျဖစ္လာမွာ စိုးရိမ္တဲ့အတြက္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက စီးပြားေရးႏိုးထရွင္သန္ေရး အစီအစဥ္ ေတြ ခ်မွတ္လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးေတြ လုပ္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ ဘူး။ ေမာ္ဒယ္ေဟာင္းကို မြမ္းမံ႐ံု ေလာက္ပါ။ လာမယ့္ ရွည္လ်ားၿပီး ပူျပင္းတဲ့ေႏြရာသီမွာ ေနာက္ထပ္ ေရွာ့ခ္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ႀကဳံေတြ႕လာရႏိုင္ တယ္လို႔ အခ်ဳိ႕က ေဟာကိန္းထုတ္ၾက တယ္။ ပိုၿပီးအတိအက်ေျပာရင္ ဂလို ဘယ္စီးပြားေရးမွာ လာမယ့္သံုးလဟာ အဆံုးအျဖတ္ေပးႏိုင္တယ္လို႔ ေထာက္ ျပၾကတယ္။ ယူ႐ိုဇုန္ေခါင္းေဆာင္ေတြ ဟာ ယူ႐ိုဇုန္မွ ဂရိထြက္မသြားရေအာင္ နည္းလမ္းေပါင္းစံုနဲ႔ ဖုတ္ပူမီးတိုက္ ႀကဳိးပမ္းေနၾကတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဇြန္လ ၁၇ ရက္ေန႔က ဒုတိယအႀကိမ္ က်င္း ပတဲ့ ဂရိေရြးေကာက္ပြဲမွာ ကြန္ဆာ ေဗးတစ္ပါတီေတြ မဲအမ်ားဆံုးရၿပီး လက္ဝဲယိမ္းပါတီ ႐ႈံးနိမ့္သြားခဲ့တာ ဟာ သူတို႔အတြက္ ဝမ္းေျမာက္ဖြယ္ သတင္းေကာင္း တစ္ခုပါပဲ။
    ဒါေပမယ့္ ယူ႐ိုဇာတ္လမ္းက ၿပီးျပတ္သြားမွာ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒီႏွစ္အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ တိုးတက္မႈ ႏႈန္း ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းက အေကာင္းဆံုး စံခ်ိန္ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဥေရာပ အေနနဲ႔ သူရဲ႕ ေၾကြးၿမီအ႐ႈပ္ထုပ္ကို မရွင္းလင္းႏိုင္ရင္ အေမရိကန္ စီးပြား ေရးလဲ ႏွစ္ေက်ာ့ျပန္ က်ဆင္းသြားႏိုင္ တယ္။ ယူ႐ိုၿပဳိလဲသြားလို႔ကေတာ့ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရး ဇာတ္ သိမ္းၿပီ။ ဒါမွမဟုတ္ ယူ႐ိုၿပဳိလဲမသြား ရေအာင္ ဥေရာပႏိုင္ငံေရး ေခါင္း ေဆာင္ႀကီးေတြ တစ္ခ်ီတစ္ေမာင္း စမ္းၾကေလမလား။
    ဒါမွမဟုတ္ Ken Rogoft  ေျပာျပ တဲ့ စံုတြဲပံုျပင္လို လက္တြဲၾကမလား၊ လမ္းခြဲၾကမလား။
မင္းေရႊေမာင္
Ref: Rana Foroohar: "Your global economic mess is now being served", Time, June 18, 2012