တိုလီမိုလီစာေပဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ ကို အေၾကာင္းအရာနဲ႔စဥ္လိုက္ေတာ့ တိုလီမိုလီဆိုတဲ့ နာမည္ဟာ ႏံု႔နဲ႔လြန္း အားႀကီးတယ္ လို႔ ေရးေဖာ္ေရးဖက္ တခ်ဳိ႕က ေျပာၾကတယ္။ တပည့္ ကေလးေတြေမးလိုက္တဲ့ ေဝါဟာရ တခ်ဳိ႕ကို ေကာက္ကာငင္ကာ ေျဖ လိုက္ မိတတ္တယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ လည္း အေပါက္အလမ္းတည့္ပါရဲ႕။ တစ္ခါတစ္ရံမွာလည္း အေတြးခြၽတ္ ေခ်ာ္သြားတာ ရွိတတ္တယ္။ ဆိုၾကပါစို႔။ သခြတ္ပင္က မီးတက်ည္ဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ကေလးေတြကေမးလာ ေတာ့ ရွမ္းျပည္နယ္ဘက္ေက်းလက္ေတြမွာ မီးက်ည္ လႊတ္ၿပဳိင္ရတာကို သြားသတိရမိတယ္။ ဒါေၾကာင့္သခြတ္ပင္လို႔ ေခၚတဲ့ရြာသိမ္ရြာငယ္ေလးက မီးက်ည္ၿပဳိင္ပြဲဝင္တာ ကို ေလွာင္ေျပာင္တဲ့ သေဘာနဲ႔ သခြတ္ပင္က မီးတက်ည္ လို႔ေျပာခဲ့တာထင္ပါရဲ႕ကြယ္လို႔ မွန္းသမ္းၿပီးေျပာခဲ့မိတယ္။ ေနာင္အခါမွ ကိုယ့္အေျဖ လြဲေခ်ာ္ေနေၾကာင္း သိလာ မိလို႔ ၿပဳံးခဲ့မိပါေသးတယ္။ ငါ့ႏွယ္ ဒီေလာက္ေတာင္တံုးရသလားလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အျပစ္ တင္မိေသး တယ္။
    ေနာင္အခါမွ စဥ္းစားမိလာတာက သိၾကားမင္းနဲ႔ အသူရာတို႔စစ္ခင္း ၾကတာက ေပၚလာတဲ့စကားထင္ပါတယ္လို႔ စဥ္းစားမိ လိုက္ပါတယ္။ မင္းတို႔သိၾကတဲ့အတိုင္း သခြတ္ပြင့္ခ်ိန္ မိုးဦးက်မွာ အသူရာသိၾကားက တာဝတႎသာ သိၾကားမင္းကို စစ္ခင္း ေလ့ရွိ တယ္။ မိုးဦးက်မွာ မိုးခ်ဳန္းတာ။ လွ်ပ္ျပက္တာေတြဟာ သူတို႔စစ္ပြဲရဲ႕ တိုက္သံခိုက္သံေတြလို႔ ဆိုၾကတယ္ မဟုတ္လား။ တာဝတႎသာ သိၾကားက ကသစ္ပင္ကို အမွီျပဳၿပီး ထီးနန္း စိုက္တယ္၊ အသူရာသိၾကားက သခြတ္ပင္အမွီျပဳၿပီး နန္းစိုက္တယ္၊ တာဝတႎသာ သိၾကားမင္းက ဝရဇိန္မိုးႀကဳိးလက္နက္ကိုပိုင္တယ္။ အသူရာသိၾကားက အဲဒီလိုလက္နက္မ်ဳိးမရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သူက မီးက်ည္ေလာက္နဲ႔ပဲ ပစ္ႏိုင္ခတ္ႏိုင္တယ္။ မိုးႀကဳိးလက္နက္ကိုေတာ့ တုလို႔မရဘူး ေပါ့။
    ဒါေၾကာင့္ မျဖစ္ညစ္က်ယ္လုပ္ တတ္တဲ့သူေတြကို သခြတ္ပင္က မီး တက်ည္လို႔ေလွာင္ေျပာင္ေျပာဆိုေလ့ ရွိတယ္။ အဲဒါငါ့ရဲ႕ ဆက္လက္ေတြး ေတာခ်က္ပါပဲ။ ဒီလို တိုလီမိုလီ စာတိုေပစေလးေတြဟာ အေရးေတာ့ မပါလွဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ဝင္ စားဖို႔ေတာ့ ေကာင္းတယ္။
လူသရမ္း ေခ်းတန္းထိ ၊ငွက္သေရာ ႏွဲေကာမိ
    အဲဒီစကားပံုကိုေတာ့ မင္းတို႔ ၾကားဖူးခ်င္မွ ၾကားဖူးမယ္။ ငါကေတာ့ ခပ္ငယ္ငယ္က ၾကားဖူးလို႔ မွတ္မိေနတယ္။ ဟိုးေရွးေခတ္ ကာလသားေတြ ႐ႈပ္ၾကေပြၾကပံုကို ေဖာ္ျပေနတဲ့စကားပံုေလးျဖစ္လို႔ ငါခပ္ငယ္ ငယ္က တခစ္ခစ္ရယ္ေမာရင္း နား ေထာင္ခဲ့ရတာမို႔ မွတ္မိေနတာျဖစ္ တယ္။ ေရွးေခတ္ကာလသားႀကီးမ်ား ဟာ အပ်ဳိအိမ္ကို ပိုးရင္းပန္းရင္း အလည္သြားေလ့ရွိၾကတယ္။ လူပ်ဳိ လွည့္တယ္ေခၚတာေပါ့။ သူ႔ရပ္ကြက္ ကိုယ့္ရပ္ကြက္၊ သူ႔အပိုင္း ကိုယ့္အပိုင္း စသည္ျဖင့္ အစြဲထား၍ ကြဲျပားၾက တတ္တယ္။ ဒီေတာ့ ရပ္ကြက္က်ဴး ေက်ာ္ၿပီး ညတိုင္မွာ လူပ်ဳိလွည့္လာ သူကို ညစ္ပတ္ၿပီး ဒဏ္ခတ္ေနာက္ ေျပာင္တတ္တဲ့အေလ့အထေတြလည္း ရွိခဲ့တယ္။ သူတို႔လုပ္ပံုက ဝါးတစ္လံုး ရဲ႕ အလ်ား ႏွီးေၾကာႀကီးတစ္ခုကို ခြာယူတယ္။ အဲဒီႏွီးကို ေခြလိပ္ၿပီး မီးဖိုၾကပ္ခိုးစင္ေပၚမွာ အေၾကာေသ သြားေအာင္ တင္ထားလိုက္တယ္။ အေၾကာေသသြားေတာ့ အဲဒီႏွီးဟာ ဘယ္ေလာက္ ဆန္႔ထားေပမယ့္ လက္က လြတ္လိုက္ရင္ စပရင္လို ျပန္ေကြး သြားတာပဲ။ အဲဒါကိုမွ ခပ္႐ႈပ္႐ႈပ္ ကာလသားေတြက အဲဒီႏွီးေၾကာတန္းမွာ မစင္ေတြသုတ္တယ္။ လူပ်ဳိလာလွည့္တဲ့ ငနဲသားအျပန္လမ္းမွာ အဲဒီ ေခ်းတန္းႏွီးေၾကာကို ကန္႔လန္႔ျဖတ္တန္းၿပီး အသင့္ေစာင့္ေနၾက တယ္။ ေနာက္ပိုး ကာလသားက အဲဒီေခ်းတန္းကို လာၿပီးတိုက္မိေတာ့ ဝါးေၾကာေခ်းတန္းက စပရင္လို တစ္ကိုယ္လံုးရစ္ပတ္သြား တာေပါ့။ အဲဒီ ေတာ့မွ ေဘးက တိတ္တိတ္ပုန္း ရယ္ ၾကေမာၾကတာေပါ့။
    ငွက္သေရာ ႏွဲေကာမိ ဆိုတာမွာ သေရာဆိုတာကေတာ့ ႏွဲေကာနဲ႔ ကာရန္မိေအာင္ဆိုထားတာပါ။ အမွန္ ကေတာ့ ငွက္သရမ္းလို႔ ဆိုခ်င္တာပါ ပဲ။ ႏွဲေကာဆိုတာက ငွက္ေထာင္ ေျခာက္တစ္မ်ဳိးပါပဲ။ ျမားပစ္တဲ့ ႀကဳိး တပ္ ေလးလက္နက္ကေလးေတြကို မင္းတို႔ေတြ႕ ဖူးၾကပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီ ေလးမ်ဳိးေလးႏွစ္ခုကို ေလးကိုင္းခ်င္း ႏွီးဖ်ားေသးေသးေလးနဲ႔ တြဲထား တယ္။ ဒီေတာ့ေလးညႇဳိ႕ႀကဳိးေလးေတြ က အေပၚဘက္မွာ ေျခာက္လက္မ ေလာက္ခြာၿပီး ေထာင္ေနတယ္။ အဲဒီ ညႇဳိ႕ႀကဳိးေလးေတြကို ေညာင္ေစး သုတ္ ထား တယ္ ။ ေညာင္ေစးဆိုတာက ေညာင္ပင္ကထြက္တဲ့အေစးကို မီးနဲ႔ ႀကဳိထားတာပါ။ အဲဒီေညာင္ေစးက အလြန္ေစးကပ္တယ္။ အဲဒီ ကိရိယာ တစ္ခုလံုးကို ႏွဲေကာလို႔ေခၚတယ္။ ႏွဲေကာေထာင္မယ့္ေကာင္ေလးက အဲ့ဒီေလးကိုင္းေလးေတြကို တြယ္ထား တဲ့ ဖ်ာအခင္းေလးေပၚ မွာ ပုရစ္စတဲ့ အေကာင္ေလးေတြကို ဆံခ်ည္မွ်င္နဲ႔ ခ်ည္ထားလိုက္တယ္။ အဲဒီပုရစ္ ကေလးက လႈပ္လိုက္၊ ခုန္လိုက္ ႐ုန္း တာေပါ့။ ၿပီးမွ အနီးအနားမွာရွိတဲ့ ျမက္ေျခာက္ကေလးေတြကိုေတာ့ မီး ႐ႈိ႕လိုက္တယ္။ မီးခိုးျမင္ေတာ့ ပ်ံလႊား၊ ငွက္ခါးစတဲ့ ငွက္ေတြ က ေတာမီးေၾကာင့္ ဟိုေျပး၊ ဒီေျပး ေျပးတဲ့ ပိုးေကာင္ေလးေတြကို ပ်ံဝဲၿပီးရွာၾက တာေပါ့။ အဲဒီမွာ ခုန္ဆြခုန္ဆြလုပ္ေန တဲ့ ပုရစ္ကို ထိုးသုတ္ဖို႔ ပ်ံဝဲၿပီး ဆင္းလာတယ္။ အဲဒီမွာ ေလးကိုင္းက ေညာင္ေစးသုတ္ထားတဲ့ ႀကဳိးတန္းမွာ အေတာင္ကကပ္ၿပီး ပ်ံမရေတာ့ဘူး။ အဲဒီမွာမွ ႏွဲေကာရွင္က ပ်ံလႊားငွက္ကို ျဖဳတ္ယူေတာ့တာေပါ့။
    ကိုင္း-တိုလီမိုလီစာေပေပါ့ကြာ။