ဒုကၡသည္ေကာင္းက်ဳိးခ်မ္းသာကိုျဖစ္ေစ၏၊ သုခသည္ ဘဝ ႏြံထဲသုိ႕ နစ္ေစ၏ဆိုေသာစကားမ်ားသည္ အဓိပၸာယ္မဲ့ဟု ယူဆေကာင္း ယူဆၾကမည္။ အျခားစကားလံုးမ်ားႏွင့္ဆိုေသာ္ ဒုကၡသည္ ဘဝသင္ခန္း စာမ်ား ရေစသည္။ သုခသည္ သတိလက္ လြတ္ျဖစ္ေစ သည္ဟု ဆိုပါလွ်င္ အဓိပၸာယ္မဲ့ မဟုတ္ေတာ့ေပ။

မီးသည္ မေကာင္းဟု ျမင္ၾကသည္။ မီးသည္ အဖ်က္အဆီးဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ မီးကို အသံုးခ်ျခင္းျဖင့္ လူတို႕ ေန႕စဥ္ အစား အစာ မ်ား ရရွိေနၾကသည္။ မီး၏ အလင္းေရာင္သည္ ညဥ့္အခါ လူတို႕အတြက္ အသံုးဝင္သည္။ မီးကို စြမ္းအင္သဖြယ္ သံုး၍ ဤကမၻာႀကီး ဖြံ႕ၿဖိဳးခဲ့သည္ မဟုတ္ပါလား ...။

ေကာင္းသည္၊ ဆိုးသည္၊ ညံ့ဖ်င္းသည္၊ ေတာ္သည္၊ သြက္လက္ သည္၊ ေလးကန္သည္၊ ခ်မ္းသာသည္၊ ဆင္းရဲသည္ စသျဖင့္ ေဝါဟာရ မ်ား ရွိပါ၏။ ဆန္႕က်င္ဘက္ အဓိပၸာယ္မ်ားကုိ ညႊန္းဆိုသည့္ စကားလံုး မ်ား ျဖစ္ပါ၏။ ယင္းစကားလံုးမ်ားကုိ ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာၾကည့္လွ်င္ အဓိပၸာယ္ မ်ားသည္ ေဝဝါး ေထြျပားေနျခင္းကို ေတြ႕ရပါမည္။

ေကာင္းျခင္း၊ Good ေဝါဟာရတစ္ခုတည္းအတြက္ What is Good? ေမးခြန္းေမး၍ ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာ အေျဖရွာခဲ့သူတစ္ဦး ရွိပါ၏။ ဒႆန ပညာရွင္ ဂ်ီအီးမိုး- G.E More ျဖစ္၏။ Good ၏ အဓိပၸာယ္မွာ Good မွလြဲ၍ အျခားအဓိပၸာယ္ ရွာမေတြ႕၍ Good is Good ဟု အေျဖ ထုတ္ျပ ခဲ့သည္။

ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ စိမ္းမေနေသာ ၾကားဖူးနားဝရွိၿပီး ျဖစ္ေသာ အျမင္တစ္ခုဟု ဆိုႏုိင္ပါ သည္။ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၅၅ ခုႏွစ္ခန္႕က ရွင္ေတာ္ဗုဒၶက ပညတ္ႏွင့္ ပရမတ္တို႕ကုိ ရွင္းျပ ခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ြသသိ ဆိုသည္မွာ ပညတ္သက္သက္ သာမန္သတ္ မွတ္ထားၾကေသာ အမည္တစ္ခု။ ပံုေသသတ္မွတ္ စြဲလမ္းေနရန္ မဟုတ္ဟု ဆိုျခင္း ျဖစ္ပါ၏။

Good ၏ အဓိပၸာယ္ကို စြဲလမ္းရန္ မဟုတ္။ ပညတ္အျဖစ္ သတ္မွတ္မႈသာ ျဖစ္သည္။ သာမန္ ေဝါဟာရတစ္ခုကလြဲ၍ အျခားမ ရွိ။ Good သည္ ေကာင္း၍ Bad သည္ မေကာင္းဟု အဓိပၸာယ္မ်ဳိး မဟုတ္။ Goodသည္ အဆင့္ျမင့္၍ Badသည္ အဆင့္နိမ့္ အဓိပၸာယ္ မ်ဳိး မဟုတ္။

ေလာကသည္ ကာလ တစ္ခုအတြက္ ေနထုိင္ရန္သက္ သက္သာ ျဖစ္သည္။ ေလာကကို မိမိတို႕က ပံုေသတစ္ခု၊ ေပတံတစ္ ခုႏွင့္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ Fiscriminate လုပ္ရန္ မိမိတို႕ အလုပ္မ ဟုတ္။ Goodသည္ အမည္တစ္ခု။ Badသည္ အမည္တစ္ခု။ ထုိထက္ ဘာတစ္ခုမွ မပုိ ဟူလို ...။

ဒုကၡသည္ မေကာင္း၊ သုခသည္ ေကာင္းသည္ဟု မသတ္ မွတ္ႏုိင္သကဲ့သုိ႕ ခ်မ္းသာျခင္း သည္ ေကာင္း၏။ ဆင္းရဲျခင္း သည္ မေကာင္းဟု သတ္မွတ္၍ မရ။ အုပ္ခ်ဳပ္သူသည္ အဆင့္ျမင့္ ၍ ျပည္သူသည္ အဆင့္နိမ့္မ ဟုတ္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူလည္း သူ႕တာ ဝန္ရွိ ၏။ ျပည္သူလည္း သူ႕တာဝန္ ရွိ၏။ မိမိတို႕အလုပ္ မိမိတို႕ လုပ္ ၾကျခင္းသာ ...။

ရွင္ေတာ္ဗုဒၶကတရား ဓမၼႏွင့္ သဘာဝႏွင့္ ေလာကကုိ ရွင္းရွင္းျမင္၏။ လူအမ်ားကိုလည္း ထုိသုိ႕ျမင္ရန္ လမ္းျပထားသည္။ အေနာက္ တိုင္းဒႆနပညာရွင္မ်ား က ဒႆနပညာရပ္ႏွင့္ ေလာက ကို ရွင္းရွင္းျမင္ေစရန္ ေျပာေဟာ ၏။ အေရွ႕တိုင္း ေဝဒႏၲ ဠနိေညအေ ဒႆနကား အားလံုးကို ဘုရား၏ အဇၩတၱႏွင့္ ႏႈိင္း၍ တစ္ေျပးတည္း၊ တစ္တန္းတည္း အျဖစ္တင္ျပ သည္။ မိမိနည္းႏွင့္ မိမိ ဆိုလိုရင္း မွာ အတူတူ ျဖစ္သည္။

ပမာအားျဖင့္ သမၼတဆုိ သည့္ အမည္ေဝါဟာရမွာ ေလးႏွစ္ ကာလတစ္ခုအတြက္ သတ္မွတ္ ခ်က္ ေနရာတစ္ခု ျဖစ္၏။ ထုိကာ လ ကုန္ဆံုးသည္ႏွင့္ သမၼတအမည္ သည္ အျခားသူတစ္ဦး လက္ဝယ္ သုိ႕ လႊဲလုိက္ရသည္။ ထုိအခါ သမၼ တသည္ သာမန္ျပည္သူ အမည္ သို႕ ေျပာင္းသြား၏။ ယင္းအခ်က္ သည္ သဘာဝဓမၼတရား ျဖစ္ သည္။

တစ္သက္တာ ပါေမာကၡ အမည္ခံထားသူမ်ား ရွိ၏။ ထုိသူ မ်ားသည္ တစ္သက္တာလံုး သူ႕ ဘာသာရပ္အတြက္ ပါေမာကၡအ လုပ္လုပ္ေန၍ ျဖစ္၏။ စာေရး ဆရာသည္ တစ္သက္တာ စာေရး ေနလွ်င္ စာေရးဆရာ ျဖစ္သည္။ စာမေရးေတာ့လွ်င္ စာေရးဆရာ အမည္ခံ၍ မရ။ ဆိုလိုသည္မွာ အမည္ႏွင့္ အလုပ္သည္ တြဲေန၍ ျဖစ္သည္။

အမည္၊ ရာထူး၊ နာမ၊ ပညတ္မ်ားကုိ သေဘာေပါက္ထား လွ်င္ စိတ္၌ အ႐ႈပ္အေထြး မရွိႏုိင္ ပါ။ လူအမ်ား သည္ ေရာေထြး ၍ ေတြးၾက၊ စဥ္းစားၾကသည္။ ယခင္ ကာလက အစြဲသည္ ကပ္ေန၏။ ငါက ညႊန္မွဴး၊ ငါက ဗုိလ္ခ်ဳပ္၊ ငါက သမၼတဟု တစ္သက္တာ ထင္မွတ္ယံုၾကည္ေနျခင္းသည္ အစြဲႀကီး စြဲေနသူမ်ား၊ ဘုရား စကား နားမေထာင္သူမ်ား ျဖစ္ ၏။